500 Days of Summer
“Ama ben seni arkadaşım olarak görüyorum” lafının filme alınmış versiyonundan hallice olan 500 Days of Summer, bizlere kalbimizle mantığımız arasındaki köprünün, her gördüğümüz insanın benliğinde eşit veya aynı dağılıma sahip olmadığını göstermeyi amaçlıyor.
Şıpsevdi partner: Tom
Tom, gençliğinden beri aşk filmlerini yanlış anlayarak hayatının aşkı kavramına olması gerekenden daha ütopik bir anlam yükleyip sevdiği kişi için her şeyi yapmaya hazır olan bir karakter.
Sevdiğini tutkuyla ve masumiyetle seven, sırf bu tavırları sebebiyle işindeki en sağlam kumaşa sahip elemanlardan birisi olan ve çok güzel hediye kartları yazabilen Tom karakterimiz, aşka bakış açısı onunkine çok zıt olan bir kız ile, Summer ile tanışır.
Temkinli partner: Summer
Summer, kendi tabiri ile birçok ilişki yaşamış, daldan dala konmuş, gerçek aşkı tatmamış, karşındaki insanlara çoğu zaman mantığıyla, anlık heveslerle yaklaşmış ve ne olduğunu tam olarak anlamadan yakınlaşmış birisi olarak karşımıza, kelimenin tam anlamıyla Tom’un zıttı olarak çıkıyor.
İkilinin asansördeki tesadüfi tanışmasına hayli fazla bir anlam yükleyen Tom, olayları bambaşka yerlere sürüyor.
Destansı ama toksik bir aşk macerası
İkilinin birlikte karaoke partisine gittiğini, ev eşyaları satan bir mobilyacı dükkanında sanki yeni evli çiftmişçesine eşyalar baktıklarını, karaoke akşamlarına katıldıklarını, beraber yemek yiyip film izleme akşamları yaptıklarını ve birbirlerini “gerçek” duygularla sevdiklerini gördüğümüz sahneleri görüyoruz ve bu sahneleri izlerken hepimizin içi ısınıyor.
Bir tarafı siyah bir tarafı gri bir tarafı beyaz olan bu filmin, beyaz kısmını bu sahneler üstleniyor.
Gerek bardaki kavgalar, geleceğe dair beklenti ve isteklerin çatışması, Tom’un, Summer’ın geçmişinden ötürü ortak bir geleceğe dair duyduğu endişeler ve duygusal gerilim temalı sahneler, bu destansı aşk macerasına birkaç tutam toksiklik aroması katarak, beyaz tondan sıyrılıp gri renge ilk adımı atıyor.
“Aşkta” mantık işler mi?
Summer, aşk maceralarında yıllar boyunca mantıklı davranışlar ile kendini hep bir konfor alanının içinde tuttuğundan bahsediyor ve film boyunca Tom’a “Ciddi düşünmüyorum” mesajını dayatıyor lakin Tom, bu kor göze parmak misali kadar açık olan mesajı almamakta çok ısrar ediyor zira gerçekten âşık olduğuna kendisini inandırmış, o yüzden bunu bir türlü kabullenemiyor.
Gel gelelim aşkta mantık işler mi?
Gerçek aşkta mantık işlemez diyebiliriz, çünkü gerçek aşk biraz kendi kafasına göre hareket eden bir duygudur, âşık olmak ise insanı birini ilk kez temiz duygularla sevdiği yaşa götürür. Sanki hep altı yaşındaymışçasına günlerini geçirmeye koyulur ve ister istemez bir toyluk boy gösterir, bir noktada mantık devreye girse, ona zarar veren, yarı yolda bırakan insanı unutacak şeyler yapsa dahi -misal Tom’un başkalarıyla görüşmesi gibi- öyle kolay kolay unutulmaz. Aklıselim davranabilmek mümkün değildir.
Zira Tom; bu filmin, mantık algısını devre dışında bırakmış âşık yüzü olarak karşımıza çıkıyor.
Lakin Summer’da olduğu gibi basit bir hoşlanma duygusu üzerinden ilerleyen ve bir taraf için yüzeysel olan birliktelikler esnasında, mantık hayli devrededir ve hatta asıl karar mekanizması mantıktır diyebiliriz.
Bunu Summer karakterinin aklıselim davranabiliyor oluşundan ve Tom’un onu korumak için kafedekiler ile atışmasına onun beklediğine nazaran daha sert tepki verişinden kolaylıkla anlamak mümkün.
Bu bağlamda Summer için mantık ilk karar mekanizmasıyken -ilk baştaki yakınlaşma hariç- Tom, daha istekli ve fevri kararlar verebilmektedir.
Bitiş noktası: İyileşme sürecinin başlangıcı
Tom, ayrılık sahnesinden sonra kendini adeta koparır, bir o yana bir bu yana savrulup önce iş yerindeki o kalifiye eleman rolünü bile isteye kaybederek, tekrardan çocukluğundaki aşk filmlerine, birkaç yara bandı arayışına ve hobisi olan mimarlığı biraz daha ciddiye almak kaidesi ile yeniden o tarafa yöneliyor.
Bu noktalar izleyicinin filmin gri yükünü sırtlamaya başladığı noktalar olarak karşımıza çıkıyor, karakter ile kurduğumuz bağ zirve noktasına ulaşıyor. Onun kendi hobisi ve ilgi alanları ile ilgili adımlar atmaya başlaması bizi umutlandırıyor.
Çünkü bir ayrılığın ertesinde insanı iyileştirebilecek olan en önemli detaylardan birisi, kesinlikle hobilerdir. Hobilere ve etkinliklere ne denli sarılır, kendine rahat ve güvenli bir alan açarsa, iyileşme süreci o kadar hızlı olabilir.
Yıllar sonra gelen yüzleşme anı
Hiç şüphesiz filmin siyah tonu olan, en derin ve bir o kadar yaralayıcı repliğinin kurulduğu sahnenin öncüsü olan trende karşılaşma sahnesinde Tom, Summer’ı görse dahi kendini hemen teslim etmeyip, tıpkı ofiste ve asansörde olduğu gibi yine ilk adımı ondan bekliyor.
Summer ise yine ani duygularla hareket ederek, ardını astarını kurcalamadan Tom’un yanına gelip onu doğum gününe davet ediyor, bu sahnelerde hikâyenin iki farklı kısmını Tom’un hayal dünyasını ve gerçeği aynı ekranda bölünmüş olarak izliyoruz, Tom’un hayalindeki kısımda iki kırgın aşığın doğum günü partisinde yeniden buluşup toparlanma evresine girme ihtimaline odaklanırken, diğerinde işin gerçeğini, Summer’ın artık bambaşka bir hayatı olduğunu ve Tom’u tamamen geride bıraktığını, hatta nişanlandığını görüyoruz.
Aradan kısa bir zaman geçiyor, sevgiliyken geldikleri bankta tekrar karşılaşıyorlar ve ikili arasındaki o unutulmaz diyalog yaşanıyor.
T: “Hiç anlamıyorum, kimsenin bir şeyi olmak istemiyordun ama şimdi birinin karısısın, bu nasıl oldu?”
S: “Bir sabah uyandığımda biliyordum.”
T: “Neyi biliyordun?”
S: “Seninleyken asla emin olamadığım şeyi.”
Bu sahneden sonra, film hem Tom hem de izleyici için bitiyor.
Edilen birkaç kısa cümlenin ardından Summer, banktan kalkıp kendi hayatına giderken, Tom kısa bir süre daha orada kalıp düşündükten sonra artık nihayet o da tamamen kendi hayatına yönelerek, hobisini ilerletip onu meslek olarak edinmeye doğru yol alıyor.
Hayatının gerçek aşkıyla tanışma ve isim monoloğu
Mimarlık için mülakata giden Tom, orada kendisini AVM’de birkaç defa görmüş ama hiç fark etmediği bir kız ile tanışıyor, ona karşı ilk bakışta farklı duygular hisseden toy kalpli arkadaşımız Tom, bu kez işini şansa bırakmayıp onu bir buluşmaya davet ediyor, ismini sorduğunda ise Autumn cevabını alıyor.
Bu sahnede anlıyoruz ki Tom için “Yaz” gerçekten geride kaldı ve artık “Sonbahar” sezonu başlıyor, öte yandan hayatının bir dönümünü ve bir aşkını, sergilediği toyluk nedeniyle geçmişinde bırakan Tom, işlerin sadece tesadüften ibaret olabileceğini anlıyor.
Her şey tesadüftür mesajı ise izleyiciye dış ses tarafından altı çizilip ziyadesiyle üstelenerek veriliyor.
Bu sahneler gerçekten çok etkileyici zira Tom, Autumn’un ismini duyduğu an dördüncü duvarı yıkarak doğrudan izleyiciye bakışı, dış sesin kendinden emin demagojisi, bunun yanı sıra isimdeki devamlılık detayı derken mevzubahis sahneler, bazı şeyleri kafaya oturtarak filmi olabildiğince sorunsuz şekilde sonlandırıyor.
Aslında kim haklı?
Gel gelelim filmin en büyük sorusuna: Kim haklı?
Bana kalırsa haklı olan taraf, filmi izleyen kişinin aşka olan bakış açısına göre değişebilir, zira iki tarafında haklı olduğu kadar haksız oldukları yanları fazlasıyla mevcut.
Örneğin Tom, neden başından beri belli olan, tavırlarıyla net bir şekilde “ciddi düşünmüyorum” diye bir bağırmadığı kalan kız ile bu yola, üzeceğini ve üzüleceğini bile isteye girdi?
Ya da Summer, onu bu denli sevip sahiplenecek, bağrına basacak olan bu adama karşı körü körüne bağlanabilecek kadar gerçek hisleri olmamasına rağmen, neden bu kadar zaman verdi?
İki taraf da suçlu, biri anlık zevklerine yenik düşüp, aşka verdiği değer bakımından kendisiyle zıt olan bu adamla gereğinden fazla vakit geçirdiği için, diğeri ise aşka bakış açısı olarak kendisine kıyasla çok daha rasyonel düşünen biriyle tamamen duygusal bir bağ kurmaya odaklandığı için.
Yani demem o ki ikisi de geçen zamanın ve anın tadını çıkarma hissiyatının kurbanı oldular. Tek fark, birisi bunu gerçekten yapabildi ve gerektiğinde vazgeçebildi, diğeri ise bunu yapmaya çalışırken içinde büyüttüğü hislere yenik düşerek ucunu alamayacağı bir sevginin nispeten kaybeden tarafı oldu. Bu yüzden yolları ayrıldıktan sonra iki tarafta, belli bir zaman geçtiğinde parlasa dahi birinin kalbinden sekerek sıkça kez aklına gelen o “neden?” sorusu, diğerinin kalbinde hiç var olmadı, o sadece doğru zamanda yanlış bir aşk yaşadı.
Spesifik bir haklı arayan bizler ise yalnızca, kendimizin aşka olan yorumu ve deneyimleri doğrultusunda bir tarafa daha fazla yakınlık hissederek bir sonuca bağlanabiliriz. Bir haklı veya haksız aramaktan ziyade filme çok daha geniş bir çerçeveden bakarak aşk ile ilgili kocaman bir ders çıkarmak ve kalbinizin aşk konusundaki işleyişini çözerek ne istediğinize odaklanmak daha doğru olur. Bu da nasıl olabilir, iki tarafı da iyice gözlemleyip filmin sonunda kim için üzülüyor veya seviniyorsanız o kişinin aşka bakış açısına daha yakınsınızdır.
Son olarak, filmde de mesaj olarak verilmek istenildiği üzere;
İlk başlarda her şey ne kadar güzel olursa olsun, bir gün bir çıkarlar çatışması yaşanacak ve bu çatışmayı ilişkiye daha duygusal bakan taraf kaybedecek. O yüzden aklınızdaki ve kalbinizdeki kişi net ve aynı değilse onunla bir yola girmek, sadece sonu hüsranla bitecek anlık zevkler silsilesidir diyebiliriz. Yol yakınken vedalaşmak, ilerideki toparlanma sürecine daha erken girmenizi sağlayabilir.
Filmin izleyiciye kazandırabileceği en olgun bakış açısı bu olsa gerek diye düşünüyorum.
İzlemenizi önerir ve iyi seyirler dilerim.
