Türk Kalabalık Sayma Katsayısı

Kalabalıkların sayısı ülkemizde hava durumundan hallicedir. Hissedilen sıcaklık ve gerçekleşen sıcaklığın farklı olması gibi, hissedilen ve gerçekleşen sayılar farklılık gösterebilir.

Toplanmayı seven bir millet olarak, sık sık bir yerlerde toplanırız. Kimi zaman bir siyasi lider, kimi zaman bir dayanışma kimi zaman da bir kutlama uğuruna milyonlar oradadır; ama hep milyonlar!

Münferit olarak da sayılarla ilgili pek hassas olduğumu söylenemez. Örneğin abartmasıyla meşhur bir arkadaşıma taktığımız "bölü 2" lakabı benim için bunun en sade kanıtıdır. Öyle ki, verdiği her sayıyı ikiye bölerek olaydaki gerçek sayıya ulaşırız.

“En az 1000 kişiydi.”
Hakikat belki 500.
“100 milyon.”
50.
“4 saat sürdü.”
En fazla 2.
Hatta "2. köprüden geldim" dediğinde bile muhtemelen 1...

Konu kalabalıkları saymak olduğunda bu metot Türkiye ölçeğinde de uygulanmaya çok müsait.

Bu yazıda ülkece sayamadığımız ama hep sayıkladığımız o kalabalıkları AI yardımı ile, genel geçer bilimsel metotları kullanarak sayacağım.
Sonunda da belki de hepimizin aradığı o mistik sayıya ulaşmayı deneyeceğiz:
“Türk Kalabalık Sayma Katsayısı”

Kalabalıkları Saymak

Kalabalık saymak öznel bir iş değildir ve “Mahşeri kalabalık” ifadesi bilimsel bir ölçüm değildir. Neyse ki bunun için geliştirilmiş bir yöntem var.

Amerikalı gazeteci ve gazetecilik profesör Herbert Jacobs, 1960’larda Vietnam Savaşı karşıtı protestoları saymak için basit ama etkili bir metot geliştirmiş. Hala kullanılan bu yöntem, literatürde Jacobs’ Method olarak geçiyor.

Mantığı çok sade:

Alanı metrekare cinsinden belirle.
Metrekare başına düşen kişi yoğunluğunu tahmin (ing. estimate) et.
İkisini çarp.

Formül: $C = A x D$
C (Crowd) = Kalabalık

A (Area) = Alan (m²)

D (Density) = Ortalama yoğunluk (kişi/m²)

$TKSK = \frac{C}{R}$

Saymaya Başlamadan Önce

Elbette bu yöntem tek bir miting için uygulanmayacak.
Bir örüntü arıyorsak, farklı eğilimlerden, farklı dönemlerden ve farklı türden etkinliklerden örnekler incelemek gerekir.

Deney ve kontrol için şu etkinlikleri kullanacağız:

Mayıs 2023, Ak Parti İstanbul Atatürk Havalimanı Mitingi
Ekim 2023, Atatürk Havalimanı Büyük Filistin Mitingi
Mart 2025, CHP Maltepe Mitingi
Ağustos 2016, Yenikapı Demokrasi Mitingi
25 Mayıs 2025 Galatasaray 25. şampiyonluk kutlaması
Teknofest, Eylül 2025

Siyasi sağ, siyasi sol, ulusal birlik temalı etkinlik ,uluslararası dayanışma mitingi ve popüler kültür/teknoloji organizasyonu.

Kimin daha çok olduğunu değil, ne kadar eklemeye eğilimli olduğumuzu bulmak istiyoruz.

Şimdi aynı formülü hepsine uygulayacağız.

C = A × D.

Ve her biri için şu oranı hesaplayacağız:

TKSK = C / R.

Atatürk Havalimanı'nda Milyonlar

Atatürk Havalimani, bu yazı için özellikle elverişli. Çünkü aynı mekanda birden fazla büyük etkinlik yapıldı ve “milyon” kelimesi burada bolca sarf edildi.

1) 7 Mayıs 2023, Büyük İstanbul Mitingi

Cengiz Kurtoğlu şarkılarının haykırıldığı bu miting için R (Reported) yani iddia edilen katılım 1.700.000 kişiydi. Öyle ki Erdoğan bu sayıyı "duyanlara duymayanlara" eline geçen resmi sonuç olarak ilan etmişti.
R = 1.700.000

Biz yine de Jacobs yaklaşımı ile gayriresmi bir sayım yapalım. $\mathbf{C = A \times D}$
Bu miting hakkında bağımsız bir doğrulama çalışması, farklı yoğunluk senaryoları üzerinden kalabalık (C) için bir aralık veriyor:

C (düşük senaryo) ≈ 520.000
C (yüksek senaryo) ≈ 865.000

Bu iki uç arasında pratik edeceğimiz sayı olarak ortalamayı kullanıyoruz: $C \approx 690.000$
Türk Kalabalık Sayma Katsayısı'nı hesaplayalım: $\mathbf{TKSK = \frac{C}{R}} = \frac{690{,}000}{1{,}700{,}000} \approx 0.41$ Bu ne demek?
Resmi sayıyı “şişirme çarpanı” olarak yazarsak: $\frac{R}{C} \approx 2.46$
Yani bu örnekte kabaca “bölü 2.5” çalışıyor.

2) Ekim 2023, Atatürk Havalimanı Büyük Filistin Mitingi

Gazze’de İsrail’in sürdürdüğü zulmü lanetlemek ve Filistin halkına destek vermek amacıyla düzenlenen bu mitingde de yine “milyonlar” telaffuz edildi.

R (iddia): 1.5 -2.0 milyon
C (bizim tahmin aralığımız): 1.0 - 1.5 milyon
TKSK aralığı: 0.50 - 1.00

Aynı alanda bile iddia edilen sayı ile makul tahmin arasındaki fark sabit değil. Demek ki bizim için “milyonlar” kalabalığın fiziksel büyüklüğünden çok duygusal ağırlığını anlatan bir etiket olarak kullanılıyor.

Maltepe'de 2.2 Milyon!

Bizde maalesef ki sayılar ölçmesi gereken nesnel değerler dışında çok şeyi ölçüyor. Katılımcılarının yoğun duygular yaşadığı bir döneme tekabül eden bu mitingdeki duygu yoğunluğunu da sayılardan rahatça ölçebiliyoruz.
Maltepe Sahil Miting Alanı yaklaşık 100.000 - 120.000 m² büyüklüğünde.
Bu alanın tamamının eşit dolduğunu varsaysak bile, yoğunluk sınırları bize tavanı hemen gösteriyor.
Makul yoğunluk bandı olarak 2-3 kişi/m² alırsak:
$C = A \times D$
$C \approx 110{,}000 \times 2.5 \approx 275{,}000$
Yoğunluğu iyimser biçimde 4 kişi/m²’ye çıkaralım:
$C \approx 110{,}000 \times 4 \approx 440{,}000$
Bu fiziksel olarak zorlayıcı ama teorik üst sınırdır.
Mart 2025 Maltepe mitingi için iddia edilen sayı: R ≈ 2.200.000+
Bizim makul üst sınır tahminimiz: C ≈ 300.000 - 450.000

TKSK’yi hesaplayalım: $TKSK \approx \frac{375{,}000}{2{,}200{,}000} \approx 0.17$ Şişirme çarpanı olarak: $\frac{R}{C} \approx 5.8$ Yani burada “bölü iki” de kurtarmıyor. Neredeyse “bölü altı” yapmak gerekiyor.

Kontrol Deneyi TEKNOFEST

TEKNOFEST katılımın kayıt sistemi üzerinden ölçüldüğü, giriş-çıkış takibinin yapıldığı büyük ölçekli bir teknoloji festivalidir. Bu yönüyle siyasi mitinglerden farklı olarak daha objektif bir ziyaretçi verisi sunar.
Toplam ziyaretçi sayısı 5 günde yaklaşık 1.032.000 olarak açıklandı.
Bu sayı tek güne değil, beş güne dağılmıştır.
Günlük ortalama: ~206.000
Zirve anı tahmini (mitingden daha düşük yoğunluklu bir festival ortamı): 150.000 - 300.000
Daha kontrollü ölçüm sebebiyle burada TKSK 1’e çok yakındır.
Aynı fiziksel alanda (Atatürk Havalimanı), daha düşük yoğunlukta da olsa çok daha makul bir ölçümle karşılaşıyoruz.

Yenikapı'da Demokrasi İçin 5 Milyon!

İşte bu benim favorim. Zira telaffuz edilen sayı doğruysa, bunu okuyan siz de muhtemelen o gün oradaydınız.
Hain darbe girişiminin ardından birlik mesajıyla büyük siyasi partilerin ortak katılımıyla yapılan bu mitingde böylesine bir duygusal yoğunluk görmüş olmaktan dolayı şaşırmadık.
Sadece; 15 milyonluk İstanbul'da 5 Milyon bir yere toplandıysa o gün dükkanları kim açtı, otobüsleri kim sürdü, çöpleri kim topladı?

Yenikapı Etkinlik Alanı yaklaşık 500.000- 600.000 m² büyüklüğündedir.
Ağustos 2016’daki Demokrasi Mitingi için kamuoyunda dile getirilen sayı: R ≈ 5.000.000
Alanı 550.000 m² kabul edelim.
Makul yoğunluk 3 kişi/m² olsun: $C = 550{,}000 \times 3 = 1{,}650{,}000$
Yoğunluğu iyimser biçimde 4 kişi/m²’ye çıkaralım: $C \approx 2{,}200{,}000$
Bu durumda: $TKSK \approx \frac{1{,}900{,}000}{5{,}000{,}000} \approx 0.38$
Yani burada da “bölü iki buçuk” nisbeten çalışır.

Aynı Alanda Galatasaray'ın 25. Şampiyonluk Kutlaması

25 Mayıs 2025’te Galatasaray’ın 25. şampiyonluk kutlaması da Yenikapı’da yapıldı. Girişler GS uygulaması üzerinden yapıldı. Katılımcılar uygulama üzerinden giriş kaydı oluşturdu. Bu da sayının en azından siyasi mitinglerdeki gibi coşkulu tahminle şişmemesini ve dijital takip temelli ölçülmesini sağladı. Çok uzun sürmesi ve hava koşullarını göz ardı etmek gibi çeşitli organizasyonel eleştiriler alan bu etkinlik için açıklanan sayı:
R ≈ 700.000
Sirkülasyon dahil bütün katılımın 700.000 ölçüldüğü aynı alanda 5 milyona ulaşmış olmak imkansız.

Siyasi miting setinde elde ettiğimiz yaklaşık değerler:

Atatürk Havalimanı 2023: 0.41
Filistin Mitingi: ~0.75
Maltepe: ~0.17
Yenikapı Demokrasi Mitingi: ~0.38

Aritmetik ortalama: $TKSK_{ortalama} \approx 0.428$
$\frac{1}{0.428} \approx 2.34$
Yani Türkiye’de büyük kalabalıkların sayıları ortalama olarak 2.3 kat büyütülüyor. Yuvarlarsak Türkiye’de kalabalıklar genellikle ikiyle çarpılıyor.

Yazının başınada anlattığımı hatırlayalım. Bizim arkadaşa "bölü iki" dememiz ulusal ölçekte istatistiksel olarak anlamlı çıktı. Hakikaten de bu millet, alim değilse de ariftir.