Gözlerimizi ekranlara her çevirdiğimizde lüks hayatların ışıltısıyla karşılaşıyoruz. Üstelik bu hayatların sahip olduklarını izlemekle kalmıyor, onları birer kurtuluş reçetesi gibi arzuluyoruz. Fakat bu hayatlar göründüğü kadar toz pembe mi?
Bugün Epstein dosyalarından Diddy’nin partilerine, sisteme köle edilmiş Justin Bieber’dan Britney Spears’a kadar uzanan o karanlık skandallar zinciri, aslında tesadüfen patlak veren magazin olayları değil, ilmek ilmek işlenmiş bir sistemin kaçınılmaz patlamalarıdır. Bu sistemi yer yer eleştiren ve merak eden Lauren Greenfield’ın 25 yıllık emeğinin ürünü olan “Generation Wealth” belgeseli de bize bu kapıları aralıyor.
Belgeselin Çıkış Noktası
Fotoğrafçı Lauren Greenfield, 2008’de yaşanan ekonomik kriz döneminde elinde olmadan kapitalizmin etkileri üzerine yoğunlaştığını fark eder. Ardından eskiden yapmış olduğu işlere bakma ihtiyacı duyar. Devamını ise kendisi şu şekilde aktarıyor:
‘’Bu durum, gördüklerimi tekrar gözden geçirme isteği uyandırdı bende, çünkü artık sonuçları olan bir hikâye hâline gelmişti. O noktada, farklı konularda ve farklı temalarda yaptığım tüm bu farklı hikâyelerin bir şekilde birbiriyle bağlantılı olup olmadığını ve bize o dönemde kim olduğumuz ve nasıl değiştiğimiz hakkında bir hikâye anlatıp anlatmadığını geriye dönüp bakmaya başladım.’’
Bunun üzerine, belgeseline 90’ların başlarında fotoğrafladığı zenginlerin fotoğraflarını inceleyerek başlıyor. İlk uğrak noktası da kendisine ait olan “Versay Kraliçesi” belgeseli ile David ve Jackie Siegel çifti oluyor. Çünkü kapitalist sistemi anlamaya çalışırken, önceden belgeselini yaptığı bu aile onun için aslında biçilmez bir kaftan. Bir zenginlikten yoksulluğa düşüş öyküsü…
Sınıfın Ötesinden Gerçek Hikâyeler
Bu belgeseli yaparken Greenfield’ın, görmek istediği şey aslında zenginlerin yıllar içinde para için verdikleri ödünlerden pişman duyup duymadıkları. Bundan dolayı çok uç hayatları izleyeceksiniz belgeselde. Ama tüm bu ‘uç hayatlar’ aslında birbirine ayna tutabiliyor, yönetmenin hayatına bile…
Greenfield belgeselde kendi çocukları, eşi ve annesine de yer veriyor. Belgeselde ele aldığı kişiler kendini eleştirirken, o da acımasızca kendini eleştirmekten geri durmuyor. Büyük oğlu ve annesiyle yaptığı röportajlara yer vererek aile içinde bir katarsis yaşatıyor diyebilirim. Yönetmenden bu denli yapısal öz eleştiriler izlemek belgeselin üstümüzdeki etkisini daha da artırıyor.
Greenfield tam da bu noktada belgeseli için yapılan röportajda şunları söylüyor:
‘’Bu belgesel %1’lik kesimle ilgili değildi. Zengin ailelerle ilgili de değildi. Bu gerçekten hepimizle ilgiliydi.’’
Belgeselde Rastlayacağınız Bazı Hayatlar
Öncelikle şunu söylemeliyim ki belgesel birçok yozlaşmış hayatı ele alıyor. Bunlardan ilki daha önce de belirttiğim ve Amerika’nın en büyük evini inşa etmeye çalışan David ve Jackie Siegel ailesi.
Bir zamanlar FBI’ın en çok arananlar listesinde bulunan eski bir fon yöneticisi Florian Homm da listede. Homm’un sadece paraya bakış açısına değil aynı zamanda çocuğunun verdiği röportajla birlikte bir baba ve eş figürü olamayışına da şahit oluyoruz.
‘’Dizginlenmemiş kapitalizm, tasarlandığı doğrultuda işler ve her şeyi metalaştırır.’’ Bu cümle tamamen belgeselde geçiyor. Kadın bedenlerini de metalaştıran bu sistem ilmek ilmek ‘bedenler mülkiyet olabilir’ algısını da topluma işledi. Tam da bu algıya kurban giden ve işlerin ne kadar kötüye gidebileceğini yüzümüze sertçe çarpan iki ayrı hayat: Kacey (Courtney) Jordan ve Tiffany Masters.
Sistem dış görünüşünüzün bir prestij meselesi olduğuna sizi ikna eder. Sonrasında ayna karşısında kendinizi eleştirmenizi sağlar. Artık sistemin ağına düşeriz ve bedenimiz için para harcamaya başlarız. Farkında olmadan kendimizden bir marka yaratmaya çalışırız. Estetikler, botokslar, marka kıyafetler… Bu noktada sisteme orta sınıftan bir hikâye de katılıyor: Cathy.
Televizyonlarda, ekranlarda izlediğimizde çoğu insana bir sömürü ve çocuk işçiliği gibi gelmeyen ama aslında oldukça eleştirilmesi gereken bir hikâye daha yer alıyor belgeselde: Eden Wood. Kendisi daha bebek yaşta şöhret ve para uğruna güzellik podyumlarına, ağır makyajlara maruz kalan küçük bir kız çocuğu.
Eden Wood (Lauren Greenfield / Generation Wealth)
Tasarlanmış Bir Yıkım
Bugün içinde bulunduğumuz durum kolektif bir tüketim histerisidir. Kapitalizm, vaat ettiği her şeyi ‘ürüne’ dönüştürmeye devam ediyor. Bu sistemde statü bir logoya, hatta kadın bedeni bir mülkiyete evriliyor. Aynı toplumların insanları da yine aynı büyük mekanizmanın dişlileri arasında eziliyor veya kendilerine birer krallık inşa ediyor.
Belgesel sistemle ilgili şu sözleri içinde barındırıyor:
‘’Küresel kapitalizm kültürü yok etmek konusunda epey etkili bir iş çıkardı. Geçmişin seslerini duyamamak, gelenekleri anlayamamak; kim olduğumuzu ve nereden geldiğimizi kavramamızı güç kılıyor.”
Kapitalizmin kültürleri yok etmesine oldukça vurgu yapan belgesel, içinde çarpıcı bir gerçekliği de barındırıyor: çöküşün kaçınılmaz olduğu. Aslında bugün Hollywood, Amerika ve İngiltere Kraliyetinin içine karıştığı büyük skandalların halka sunulmasıyla bu çöküşün varlığı tarafımca kanıtlanmış oldu. İnsanlara çarpıcı gerçekleri ve bazı üst düzey zenginlerin sapkın ‘zevklerini’ yavaş yavaş dünyaya sunmaya başladılar. Bunca yıl aynı kişiler tarafından saklanılan olaylar, yine aynı kişilerce gözler önüne seriliyorsa amaç insanları bir çöküşe hazırlamaktır diye düşünüyorum.
İyi seyirler…
Kaynakça
Highsnobiety. (2018). Generation Wealth: An interview with director Lauren Greenfield. Erişim adresi: https://www.highsnobiety.com/p/generation-wealth-documentary-interview/
Kaufman, A. S. (2018). A conversation with Lauren Greenfield (Generation Wealth). Hammer to Nail. Erişim adresi: https://www.hammertonail.com/interviews/lauren-greenfield-interview/
[Görsel: Jackie Siegel (Lauren Greenfield / Generation Wealth)]: https://instituteartist.com/Generation-Wealth-Lauren-Greenfield
[Görsel: Lauren Greenfield]: https://www.faheykleingallery.com/press/lauren-greenfield-goes-back-to-high-school
[Görsel: Florian Homm (Lauren Greenfield / Generation Wealth)]: https://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/hedgefondsmanager-florian-homm-turbo-spekulant-im-kino-16009777.html
[Görsel: Eden Wood (Lauren Greenfield / Generation Wealth)]: https://www.faheykleingallery.com/artists/lauren-greenfield?view=slider#32
