Çocukluk ve Eğitim Hayatı
Sabiha Gökçen, Bursa Başkatibi Hafız Mustafa İzzet Bey ve Hayriye Hanım’ın son çocukları olarak Bursa’da doğmuştur. Doğumundan kısa bir süre sonra anne ve babasını kaybeden Gökçen, abisinin yanına sığınmak zorunda kalmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk’ün 1925 yılında Bursa’ya yaptığı ziyaret sırasında kalacağı köşke giden Sabiha Gökçen, onunla tanışma fırsatı yakalamıştır. Okuma hayalinden ve isteğinden söz eden Sabiha Gökçen, bu görüşmenin ardından Atatürk’ün manevi kızı olmuştur.
İlkokulu Çankaya Köşkü’nde bitirmiş, sonrasında Arnavutköy Kız Koleji’ne yatılı olarak başlamıştır. Sağlık sorunları nedeniyle buradaki eğitimine devam edememiş, Çankaya köşküne geri dönmüş ve eğitimini burada tamamlamıştır.
Sabiha Gökçen’in eğitimine devam ettiği sırada, Mustafa Kemal milli ve yerli harp sanayii kurmayı hedeflemiş ve bu amaç doğrultusunda Türk Tayyare Cemiyeti kurulmuştur. Bu kuruma pek çok finans kaynağı da ayrılmıştır.
Havacılık Eğitimi
Sabiha Gökçen’in bu mesleği seçmesinde etkili olan Atatürk, soyadı kanunuyla birlikte Sabiha’ya “Gökçen” soyadını uygun görmüştür.
Sivil havalığın gelişmesi amacıyla 1935 yılında Türkkuşu’nun açılışı gerçekleşmiştir. Açılışta Atatürk’e eşlik eden Gökçen, burada eğitim gören ilk 20 kişiden biri olmuştur.
Başlangıç kursunda Gökçen ve yedi erkek öğrenci başarılı olmuş, planör brövelerini almalarının ardından Sabiha Gökçen, yüksek planörlük eğitimi için Rusya’ya gönderilmiştir. Altı ay süren bu eğitimin ardından Moskova’daki Motorlu Uçaklar Okulu’nda öğrenimine devam etmesi planlanmış; ancak kardeşi Zehra’nın vefat haberini alması üzerine Türkiye’ye dönmek zorunda kalmıştır. Gökçen, motorlu uçak eğitimine Türkiye’de, Türkkuşu tesislerinde devam etmiştir.
Başarıları herkes tarafından, özellikle Mustafa Kemal Atatürk tarafından fark edilen Gökçen’in, yine Atatürk’ün yönlendirmesi ile askerî havacılık eğitimi alması kararlaştırılmıştır. Gökçen, Eskişehir Askerî Tayyare Okulu’na gitmiş, iki yıl sürecek olan eğitimini almaya başlamıştır. On bir ay süren eğitimin ardından brövesini aldıktan sonra savaş pilotluğu eğitimi için Birinci Tayyare Alayı’nda altı ay pilotaj kursu görmüştür.
Bu sıralarda Trakya ve Ege manevralarına katılan Gökçen, burada gösterdiği azim ve başarı sayesinde Türk Hava Kurumu Genel Merkezi’nde yapılan törende “1 Numaralı Murassa Madalyası” ile ödüllendirilmiştir.
1938 yılında Balkan Antantı üyesi ülke temsilcileri Ankara’ya gelmiştir. Gökçen, Atatürk’ün isteği üzerine madalyasıyla bu görüşmeye katılmıştır. Atatürk, Gökçen’in uçağıyla Balkanlar’a gitmesini önermiş; temsilciler ile Sabiha Gökçen’in bu öneriyi kabul etmesiyle hazırlıklar başlamıştır.
Balkan Turu’na çıkmadan önce Atatürk’ü ziyaret etmek isteyen Gökçen, onun yanına gitmiştir. Atatürk, Sabiha Gökçen’e bolca tavsiye ve öğütte bulunmuştur. Beni en çok etkileyen cümleleri siz değerli okuyuculara aktarma isterim:
“Birkaç saat sonra senin Balkan Turu’na çıktığını ve Türk kadınlığını göklerde şerefle temsil ettiğini bütün dünya radyoları yayınlayacaklar, herkese duyuracaklar.”
“…Türk kadınını, yeni Türk toplumunu ve bu toplumda kadınımızın yüceldiği yeri, noktayı anlat. Daha da ilerleyeceğimizi, daha da uygar bir ülke olacağımızı ilave et.”
Bu turu başarıyla tamamlayan Sabiha Gökçen, gittiği her yerde halkın sevgisi ve askeri törenlerle karşılaşmıştır. Yugoslavya’da Gökçen’e Beyaz Kartal Nişanı ile Harp Okulları’nın brövesi verilmiştir.
Sonuç
Sabiha Gökçen her ne kadar bir subay gibi yetiştirilmiş olsa da kadınların orduda görev yapmasına ilişkin bir yasa çıkarılmamıştır. Bu nedenle, çok gitmek istediği Kore Savaşı’na katılamamıştır. 1938’de ordudan ayrılıp Türk Hava Kurumu Türkkuşu Genel Müdürlüğü’nde başöğretmen olmuştur. Birçok havacı yetiştirmiş, 1954 yılında emekli olmuştur. Son uçuşunu 83 yaşında, bir pilot eşliğinde Falcon 2000 uçağıyla yapmış; 2001 yılında hayata gözlerini yummuştur.
Son Notlarım
Sabiha Gökçen, başarılı sayısız Türk kadınlarından birisi. Yazıma ekleyemediğim daha birçok ödülü, faaliyeti ve başarısı bulunmaktadır.
Bir ülkenin huzuru ve refahı kadının özgürlüğündedir. Bunu bize öğreten Mustafa Kemal’in eserlerinden biri olan Sabiha Gökçen, cesaretli, gözü kara bir kadındır. Okumak için verdiği çabayla takdir görmüş, eğitimi ve azmiyle Türk kadınlığını göklere çıkarmıştır.
KAYNAKÇA
Akkaya, A. Y. (2019). Türk modernleşmesinin kadın-asker sembolü Sabiha Gökçen üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 2433-2462.
Balcı, M., & Karadeniz, Y. (2018). CUMHURİYET MODERNLEŞMESİNİN GENÇ KADIN PİLOTU: SABİHA GÖKÇEN. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-7.
Korkmaz, E. (2022). Modernleşme Ekseninde Bir Rol Model: Sabiha Gökçen. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 2022(1), 205-221.
Son zamanlarda okuduğum en iyi yazı burdan Dila cengiz düzenliyi tebrik ederim.