Mevzubahis Alexandre Dumas olduğu zaman bende akan sular durur. Onun yazımındaki o sıradanlıktan sıyrılış biçimi öylesine özel ki, basit bir konuyu bile nadide bir meseleye dönüştürmeyi başarıyor. Kamelyalı Kadın kitabını da itiraf etmeliyim ki yalnızca yazarından ötürü almıştım. Ancak okumaya başladığımda beni şaşırtan ufak bir durumla karşılaştım: Meğer bu kitabın yazarı, Alexandre Dumas1’nın oğluymuş. Yine de hevesimi kırmadım. Bazı yeteneklerin genetik olarak aktarıldığına o an kanaat getirdim. Çünkü Alexandre Dumas Fils’in kalemi, babasınınki kadar güçlü ve büyüleyici. Okuma sürecim boyunca bu benzerliğe defalarca şahit oldum.
Benim için yazarlıkta ustalığın kanıtlandığı bazı noktalar bulunmakta. Bu noktalardan ikisine örnek verilecek olursam: Birincisi kitabın başlangıç cümlesi ve ikincisi ise bitiş cümlesidir. Zira başlangıç cümlesi, yazarın okuru kazanacağı veya kaybedeceği cümledir. Bitiş cümlesiyse kitabın okurda kalıcılığını sınayacağı, okurun kalbine son noktayı vuracağı kısımdır. Usta bir yazar, her zaman bu iki cümleye önem verir diye düşünürüm. Kamelyalı Kadın’ın ilk satırlarını okuduğumda, bu iki cümleye ne kadar özenildiğini hemen hissettim. İzninizle paylaşmak istiyorum o satırları:
“Bana kalırsa, bir dil ancak iyice öğrenildikten sonra konuşulabildiği gibi, roman kahramanları da insanlar iyice incelendikten sonra yaratılabilir. Ben daha uyduracak yaşa gelmediğim için, anlatmakla
yetiniyorum. Bu nedenle de okurdan, kadın kahramanın dışında tüm
kişileri yaşamakta olan bu öykünün gerçekliğine inanmasını istiyorum.”
Bu satırları okuduktan sonra kitaba bağlanmamak, onu elden bırakmak mümkün değil.
Kitabın ana konusu, toplum tarafından dışlanmış bir kadınla, ona yürekten bağlanan bir adamın aşkı etrafında şekilleniyor. Yani, bir metresle yaşanan aşk hikâyesi… Günlük hayatta böylesi bir hikâyeyi duyduğumuzda belki de yüzümüzü buruştururuz. Ancak Dumas Fils, bu ilişkiyi öyle zarif, öyle nahif bir dille anlatıyor ki, önyargılarımızın duvarlarını sessizce yıkıyor.
Bir metresle yaşanan aşkı ne kadar nahif ve zarafetle anlatabilirsiniz? Ya da bir metrese duyulan sevginin ne kadar masum olduğundan söz edebilirsiniz? İçinde vahşi ve aç bakışlar barındırmayan, tamamıyla saf duygularla bezeli bir aşktan söz ediyorum. Biliyorum, oldukça tuhaf kaçacak bir durum belki ama okurken büyüleniyor insan. Öyle ki, onlarca defa nasıl böyle güzel yazılabildiğini kendime sorup durdum. Yazar, aşkın olabildiğine gerçek ve sadakat yüklü anlatımıyla, okuru son derece etkileyici bir yolculuğa çıkarmayı başarabilmiş gözüküyor.
Kitap aslında geçmişe dönük anıların anlatımına dayanıyor. Yani, bir anlatıcı; bir de dinleyici karakter karşımıza çıkıyor. Kitabımız, dinleyici rolüne bürünecek olan karakterimizin, zengin ama oldukça fazla borcu birikmiş olan bir kadının vefatının ardından eşyalarının açık arttırma usulüyle evinde satışa çıkarılmasını görmesi, o evden hiçbir sebebi olmamasına rağmen epeyce yüksek fiyata bir kitap satın almasıyla başlıyor. Birkaç gün sonra kapısı çalınıp kitabı kendisinden satın almayı teklif eden bir adam ile karşılaşana kadar asıl olaya giriş yapmıyoruz. Dinleyici karakterimiz, kitabı almak isteyen bu adama, kitabı vermeye çoktan ikna olmakla birlikte hikayesini de merak etmektedir. Bunun üzerine kitabı satın almak isteyen adam, biçare ve yıkılmış bir vaziyette kitabı satın almak istemesinin sebebini anlatmaya başlar. İşte böyle başlar Kamelyalı Kadın’ın hikayesi.
Ve gelelim romanın son cümlelerine. Bu satırlar, kitabın bütün duygusunu tek bir darbeyle kalbe işlemeyi başarıyor:
Günahın savunucusu değilim, ama duasını duyduğum
her yerde, soylu acının yankısı olacağım. Gene söylüyorum, Marguerite’in öyküsü kuraldışı bir olay; ama her gün rastlanan türden bir şey olsa, yazma çabasına değer miydi?
Yalnızca bu satırlar bile romanı tekrar okumaya değer kılıyor. Kamelyalı Kadın, aşkı yalnızca bir romantik duygulanım olarak değil, insan ruhunun çelişkileriyle birlikte ele alıyor. Masumiyetin kirle temas ettiği, sevginin toplumla çatıştığı bir dünyada, Dumas Fils bize şu soruyu sorduruyor: “Gerçek aşk, günahın içinde bile saf olabilir mi?”
Bu yönüyle Kamelyalı Kadın, sadece bir aşk romanı olarak ele alınmamalı. İnsanın sevme, affetme ve anlam arayışına dair zamansız bir hikâye olarak değerlendirilmeli.
- 1802-1870 yılları arasında yaşamış olan yazar, 19. yüzyılın en üretken ve en çok sevilen Fransız edebiyatçılarından biridir. Yazarlık kariyerine tiyatro oyunlarıyla başlayan sanatçı, daha sonra kaleme aldığı tarihî romanlarla büyük bir ün kazanmıştır. Kardinal Richelieu döneminde geçen ve dört cesur kahramanın maceralarını konu alan Üç Silahşörler ile Monte Cristo Kontu, onun en bilinen eserleri arasında yer alır. ↩︎
