8 Mart çoğu zaman kadınların başarı hikayeleriyle, toplumsal eşitlik mücadeleleriyle ve güçlenme anlatılarıyla anılır. Ancak 21. yüzyılda kadın olmanın daha sessiz, çoğu zaman görünmeyen bir tarafı da vardır. Bu taraf, kadınların kendi bedenleriyle kurdukları karmaşık ilişki ve bu ilişkinin bazen yeme bozuklukları üzerinden kendini göstermesidir.
Bugün kadınlar tarih boyunca hiç olmadığı kadar görünür. Eğitimde, akademide, iş dünyasında, sanatta ve siyasette daha güçlü bir yer edinmektedirler. Fakat aynı zamanda kadın bedeni de hiç olmadığı kadar görünür hâle gelmiştir. Sosyal medya, reklam endüstrisi, moda kültürü ve dijital platformlar kadın bedenini sürekli göz önünde tutar; değerlendirir, karşılaştırır ve idealize eder. Böylece kadın bedeni yalnızca bir varoluş alanı olmaktan çıkar ve bir performans alanına dönüşür.
21. yüzyıl kadını yalnızca başarılı olmakla yetinmemelidir; aynı zamanda ince, bakımlı, genç ve kusursuz görünmelidir. Toplum kadınlara çok sayıda rol sunar, fakat bu roller çoğu zaman birbiriyle çelişir. Kadınlardan güçlü olmaları beklenir ama çok iddialı görünmemeleri istenir. Başarılı olmaları teşvik edilir ama aynı zamanda fiziksel çekiciliklerini korumaları beklenir. Kendileri olmaları öğütlenir, ancak kabul gören beden standartlarının dışına çıkmaları çoğu zaman eleştirilir.
Bu çelişkili beklentiler zihinsel bir baskı alanı yaratır. Beden ise çoğu zaman bu baskının ifade edildiği yer haline gelir. Psikolojik açıdan bakıldığında yeme bozuklukları yalnızca yemekle ilgili problemler değildir. Çoğu zaman bu bozukluklar, kontrol duygusu, kimlik arayışı, öz değer ve görünürlük gibi çok daha derin psikolojik ihtiyaçlarla ilişkilidir.
Anoreksiya nervoza çoğu zaman kontrolün sembolü hâline gelir. Kişi, hayatının diğer alanlarında kontrolsüz hissettiği durumlara karşı bedeni üzerinde mutlak bir kontrol kurmaya çalışır. Bulimia nervoza ise çoğu zaman içsel çatışmaların ve yoğun duyguların döngüsel bir boşaltım biçimidir. Tıkınırcasına yeme davranışı ise birçok kadın için yalnızlık, değersizlik veya yoğun stres karşısında kısa süreli bir duygusal düzenleme stratejisi haline gelebilir.
Bu noktada yeme bozukluklarını yalnızca bireysel bir psikopatoloji olarak görmek eksik bir yaklaşım olur. Yeme bozuklukları aynı zamanda içinde yaşadığımız kültürün de bir yansımasıdır. Kadın bedeninin sürekli değerlendirildiği, yorumlandığı ve idealize edildiği bir dünyada bedenle kurulan ilişkinin kırılganlaşması şaşırtıcı değildir.
Yeme bozukluğu yaşayan birçok kadın aslında toplumsal beklentilere son derece uyum sağlamış bireylerdir. Başarılı, disiplinli, sorumluluk sahibi ve çevrelerinin beklentilerine duyarlı kişilerdir. Ancak çoğu zaman kendi ihtiyaçlarını, duygularını ve sınırlarını geri plana atmaya odaklıdırlar. Beden ise bu bastırılmış gerilimin ifade edildiği bir alana dönüşebilir.
Bu nedenle yeme bozukluklarını yalnızca bireysel bir mücadele olarak değil, aynı zamanda toplumsal bir mesaj olarak da düşünmek mümkündür. Kadın bedeninin sürekli değerlendirildiği bir çağda, bazı kadınlar bedenleri üzerinden konuşmaya başlar.
8 Mart’ı yalnızca başarıları kutladığımız bir gün olarak değil, kadınların görünmeyen psikolojik mücadelelerini de anlamaya çalıştığımız bir gün olarak görmek önemlidir. Çünkü gerçek güç yalnızca dış dünyada elde edilen başarılarla değil, aynı zamanda kişinin kendi bedeniyle kurduğu sağlıklı ilişkiyle de ilgilidir.
Belki de 21. yüzyılda kadınların en önemli özgürlük mücadelelerinden biri bedenleriyle barışabilmektir. Bedenin bir proje, bir vitrin ya da bir performans alanı değil; yaşamın, deneyimin ve varoluşun taşıyıcısı olduğunu yeniden hatırlamak bu mücadelenin en güçlü adımlarından biridir.
Ellerinize sağlık, konuşulmayanları anlattığınız, hepimizin aklından geçenleri yazdığınız için teşekkürler.